Vredne stotine miliona dolara, čuvane iza najmodernijih bezbednosnih sistema, pojedine umetničke slike ipak su završile u rukama lopova. Neke su pronađene posle nekoliko dana, dok se za drugima traga decenijama. Ovo su krađe koje su ušle u istoriju i ostale među najvećim misterijama sveta umetnosti.
Krađe umetničkih dela spadaju među najkompleksnije oblike organizovanog kriminala. Zbog njihove ogromne vrednosti i gotovo nemoguće prodaje na legalnom tržištu, stručnjaci veruju da se neka remek-dela koriste kao sredstvo za ucenu, pregovore između kriminalnih grupa ili kao „garancija“ u podzemlju.
1. Muzej „Izabela Stjuart Gardner“ – najveća pljačka umetnina u istoriji
Godine 1990. dvojica muškaraca prerušena u policajce ušla su u muzej u Bostonu i za nešto više od sat vremena odnela 13 umetničkih dela.
Među ukradenim delima bila su ostvarenja Rembranta, Johanesa Vermera, Edgara Dega i drugih velikana. Ukupna vrednost ukradenih umetnina danas se procenjuje na više od 500 miliona dolara.
Uprkos višedecenijskoj istrazi i milionskoj nagradi za informacije, nijedno od najvrednijih dela nije vraćeno u muzej.
2. „Mona Liza“ – krađa koja je šokirala svet
Jedna od najpoznatijih slika svih vremena nestala je iz muzeja Luvr 1911. godine.
Kradljivac, italijanski radnik Vinćenco Peruđa, sakrio se u muzeju preko noći, skinuo sliku sa zida i izneo je ispod kaputa.
Tek dve godine kasnije pokušao je da je proda galeriji u Firenci, nakon čega je uhapšen, a „Mona Liza“ vraćena u Luvr.
Ironično, upravo ova krađa učinila je Leonardovo remek-delo još poznatijim širom sveta.
3. Van Gogova dela ukradena usred noći
Muzeji posvećeni Vinsentu van Gogu više puta bili su na meti profesionalnih lopova.
Jedna od najpoznatijih krađa dogodila se 2002. godine u Amsterdamu, kada su lopovi za svega nekoliko minuta odneli dve slike slavnog umetnika.
Posle više od decenije pronađene su u Italiji tokom velike akcije protiv organizovanog kriminala.
4. Munkov „Krik“ nestao pred očima posetilaca
Naoružani razbojnici 2004. godine upali su usred dana u Muzej Munka u Oslu i pred brojnim posetiocima odneli čuvenu sliku „Krik“, kao i delo „Madona“.
Pljačka je trajala svega nekoliko minuta.
Dve godine kasnije slike su pronađene i vraćene muzeju, iako su pretrpele određena oštećenja.
5. Pljačka muzeja u Roterdamu
Godine 2012. lopovi su za manje od tri minuta ukrali sedam izuzetno vrednih slika umetnika poput Pikasa, Moneta, Matisa i Gogena.
Istraga je privukla ogromnu pažnju javnosti, a pojedini mediji preneli su tvrdnje da su neka dela možda uništena kako bi se prikrili tragovi, iako sudbina svih slika nikada nije u potpunosti razjašnjena.
Zašto su umetnička dela toliko privlačna lopovima?
Iako pojedina remek-dela vrede stotine miliona dolara, njihova prodaja na legalnom tržištu gotovo je nemoguća.
Stručnjaci smatraju da se ukradene slike često koriste kao sredstvo za pregovore između kriminalnih organizacija, kao zalog u ilegalnim poslovima ili kao predmet ucene.
Upravo zbog toga mnoge završavaju skrivene u privatnim kolekcijama ili tajnim skladištima, daleko od očiju javnosti.
Milionske nagrade i istrage koje traju decenijama
Policijske agencije širom sveta i danas tragaju za pojedinim remek-delima nestalim pre više desetina godina. U pojedinim slučajevima ponuđene su nagrade od više miliona dolara za informacije koje bi dovele do njihovog pronalaska.
Neke slike vraćene su sasvim slučajno tokom drugih policijskih istraga, dok se za drugima još traga.
Remek-dela koja su postala legende
Najveće krađe umetničkih dela pokazale su da ni najmoderniji alarmi, kamere i obezbeđenje nisu uvek dovoljni da zaštite kulturno nasleđe. Mnoge od ukradenih slika danas imaju gotovo mitski status, a njihove priče i dalje intrigiraju istražitelje, istoričare umetnosti i ljubitelje misterija širom sveta.
